Gevaş’ta 750 Yıllık Sessizlik Bozuldu

Selçuklu Mezarlığı’nda Yeni Mezar Taşları Gün Yüzüne Çıkarıldı

Van’ın Gevaş ilçesinde bulunan ve Anadolu’nun en büyük Türk-İslam mezarlıklarından biri olarak kabul edilen Gevaş Selçuklu Mezarlığı, bu yıl yapılan kazı ve restorasyon çalışmalarıyla yeniden gündemde. Ortaçağ’a uzanan bu tarihi alanda yürütülen son çalışmalarda, 750 yıllık 6 mezar taşı daha gün ışığına kavuştu.

Toprak Altında 750 Yıl: Sessizlik Bozuldu
50 bin metrekarelik geniş bir alana yayılan ve çoğu 14. yüzyılın sonlarına tarihlenen binden fazla mezar taşının bulunduğu bu mezarlık, mimari çeşitliliği ve kullanılan beyaz kalker taşlarıyla dikkat çekiyor. Ahlat taşlarına benzerliğiyle bilinse de, Gevaş mezar taşları özgün dokusuyla farklılaşıyor.

2022’de başlayan koruma ve restorasyon süreci, bu yıl Cumhurbaşkanlığı himayesine alınarak “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında daha da kapsamlı hale geldi. Proje, Van Müzesi’nin öncülüğünde ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nden Doç. Dr. Ercan Çalış’ın bilimsel danışmanlığında sürdürülüyor.

50 Taşa Müdahale, 6’sı İlk Kez Gün Yüzünde
Doç. Dr. Çalış, bu sezon 50 mezar taşına çeşitli işlemler uygulandığını, 40 taşta zemin blokajı, 10 taşta ise liken temizliği yapıldığını belirtti. En dikkat çekici gelişme ise toprak altından tamamen çıkarılan 6 mezar taşı oldu. Bu taşlar, 750 yıllık sessizliğin ardından ilk kez gün ışığıyla buluştu.

180 Taş Koruma Altında
Projede bugüne dek 180 taşın zemin güçlendirme işlemi tamamlanırken, 85 taşta liken temizliği, 15 taşta kırık onarımı ve 25 mezar taşında da kazı çalışmaları gerçekleştirildi. Her biri birer tarih kitabı gibi duran bu taşlar, adeta geçmişe açılan pencereler sunuyor.

Mezarlık Alanında Yeni Düzenlemeler
Van Valiliği’nin koordinasyonu, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Müzeler Genel Müdürlüğü’nün destekleriyle alanda çevre düzenlemeleri de başladı. Ziyaretçilerin rahat ulaşımı ve alanın korunması amacıyla yapılan düzenlemelerin birkaç ay içinde tamamlanması planlanıyor.

Selçuklu’dan Günümüze Kadına Saygı: Halime Hatun Kümbeti
Mezarlıkta yer alan en önemli yapılardan biri de Halime Hatun Kümbeti. 1335 yılında Melik İzzettin tarafından kızı Halime Hatun adına yaptırılan bu kümbet, Selçuklu mimarisinin en zarif örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Doç. Dr. Çalış, bu yapının yalnızca mimari değil, sosyolojik bir değeri de taşıdığına dikkat çekiyor: “Bu kümbet, Anadolu’da kadına verilen değerin tarihsel bir sembolüdür.”

Tarih Konuşuyor, Gevaş Dinliyor…
Gevaş Selçuklu Mezarlığı, sadece taşlardan ibaret bir alan değil; bir milletin inancını, sanatını, geçmişini ve değerlerini taşıyan büyük bir hafızadır. 750 yıl sonra toprakla vedalaşan mezar taşları, bugünün insanına geçmişin sesini duyuruyor.